Borba Info Vesti
Vazduhoplovna baza Tule, poznata i kao Pitufik, nalazi se na severozapadu Grenlanda i predstavlja najseverniju bazu Oružanih snaga Sjedinjenih Američkih Država. Od pedesetih godina prošlog veka ona ima ključnu ulogu u sistemu strateške bezbednosti, jer iz arktičkih uslova omogućava rano otkrivanje balističkih raketa usmerenih ka SAD ili zemljama NATO saveza.
Baza je osnovana početkom Hladnog rata, a njena prvobitna namena bila je logistička podrška američkom vazduhoplovstvu. U tom periodu služila je kao tačka za dopunu goriva i održavanje aviona, dok je na njenom području bilo raspoređeno oko deset hiljada američkih vojnika. Infrastruktura je tada bila raširena na velikoj površini, sa brojnim pomoćnim objektima prilagođenim surovim klimatskim uslovima.
Kako je Hladni rat odmicao, a sovjetsko raketno naoružanje postajalo sve naprednije, uloga baze Tule se značajno promenila. Fokus je premešten sa logistike na rano upozoravanje i nadzor svemira. Razlog za ovu transformaciju bio je strateški položaj baze, jer bi u slučaju nuklearnog napada sovjetske interkontinentalne rakete prelazile preko Severnog pola.
Početkom šezdesetih godina u Tuleu je instaliran radarski sistem BMEWS, dometa oko pet hiljada kilometara. Ovaj sistem je omogućavao američkim vlastima da dobiju upozorenje približno osamnaest minuta pre nego što bi prve rakete stigle do ciljeva. Takva prednost u vremenu bila je presudna za donošenje odluka u kriznim situacijama.
Danas u bazi živi oko šest stotina pedeset ljudi, među kojima je približno dve stotine pripadnika američke vojske, dok ostatak čine civili iz Danske i Grenlanda. Iako je okružena ekstremnim arktičkim uslovima, baza se nalazi u području izuzetne prirodne lepote, sa ledenim bregovima u zalivu Nort Star, masivnim ledenim pokrivačem i fjordom Volstenholm.
Vazduhoplovna baza Tule danas je deo globalne senzorske mreže 21. svemirskog krila SAD. Modernizovani radarski sistemi, uvedeni početkom dvehiljaditih godina, omogućavaju brži i precizniji nadzor svemira. Baza poseduje aerodrom sa pistom dugom tri hiljade metara, opslužuje više hiljada letova godišnje i smatra se domom najsevernije dubokovodne luke na svetu. Takođe obavlja hiljade satelitskih veza godišnje, potvrđujući njen trajni strateški značaj.
Poseban značaj baze ogleda se i u njenom pravnom i logističkom statusu, koji je regulisan međunarodnim sporazumima između Sjedinjenih Američkih Država i Kraljevine Danske.
Sporazum o odbrani iz 1951. godine postavio je temelje za osnivanje baze, dok je dodatni dogovor iz 1962. godine precizirao način nabavke opreme, materijala i usluga. Prema tim odredbama, sve buduće nabavke za potrebe Tulea obavljaju se preko kopnene Danske, što predstavlja jedinstven aranžman u okviru američkih vojnih struktura.
Zbog toga se jedina kancelarija za nabavke američkog vazduhoplovstva koja posluje van teritorije SAD nalazi u zgradi danske ambasade. Ovakav sistem omogućava efikasnu logistiku, političku kontrolu i dugoročnu stabilnost prisustva SAD na Grenlandu, ali i potvrđuje stratešku važnost Tulea u savremenim bezbednosnim odnosima i globalnoj arhitekturi odbrane.
Ona istovremeno pokazuje kako se vojni interesi velikih sila prepliću sa interesima manjih država, lokalnog stanovništva i međunarodne bezbednosti u regionu Arktika, koji zbog klimatskih promena i geopolitičkih tenzija dobija sve veću pažnju.
Time se baza Tule nameće kao trajni simbol strateške prisutnosti i tehnološke moći u ekstremnim severnim uslovima današnjice, koji oblikuju buduće bezbednosne planove sveta u narednim decenijama.
Borba.info
