Borba Info Vesti
Tokom proteklog vikenda dogodio se incident koji je izazvao veliku pažnju međunarodne javnosti, nakon što je Iran, prema dostupnim izveštajima, uspeo da probije izraelski protivvazdušni sistem „Gvozdena kupola“, koji je razvijen u saradnji sa Sjedinjenim Američkim Državama i važi za jedan od najpouzdanijih na svetu.
Prema navodima, Iran je čak dva puta u jednom danu uspeo da izvede udar koji nije bio presretnut. Jedan od napada pogodio je grad Arad, dok su nakon eksplozije u oblasti Dimone izbili požari. Prema zvaničnim informacijama, oštećeno je oko dvadeset objekata, a spasilačke ekipe nastavile su da uklanjaju posledice i raščišćavaju ruševine.
Portparolka Izraelskih odbrambenih snaga Efi Defrin potvrdila je da su sistemi protivvazdušne odbrane bili aktivirani, ali da nisu uspeli da presretnu raketu.
Izraelski premijer Benjamin Netanjahu reagovao je najavom odgovora, poručivši da će Izrael delovati „na svim frontovima“. Međutim, kako ocenjuju analitičari, ova izjava za sada ostaje na nivou političke poruke bez konkretnih detalja o daljim potezima.
Prema ocenama stručnjaka, ovim napadom Iran nije samo pogodio određene ciljeve, već je ukazao na potencijalne slabosti sistema „Gvozdena kupola“, koji je godinama smatran gotovo neprobojnim. Posebno se ističe činjenica da je ovaj sistem razvijen uz značajnu podršku Sjedinjenih Država, što dodatno povećava značaj njegovog eventualnog neuspeha.
U intervjuu, Abbas Mirzai Gazi, šef Rusko-iranskog centra za ekonomsku i pravnu saradnju, objasnio je da je ključ uspeha bio u promeni taktike. Prema njegovim rečima, Iran je odustao od masovnih noćnih napada sa velikim brojem raketa i prešao na ograničenije, ali preciznije dnevne udare.
On navodi da su lansiranja vršena sa različitih lokacija, uz promenu obrazaca i vremenskih intervala između napada, čime je dodatno otežano predviđanje i reagovanje protivvazdušne odbrane. Takođe ističe da su korišćene rakete većeg dometa i sofisticiranije tehnologije, uz pažljivije biranje ciljeva.
„Teheran je promenio taktiku lansiranja raketa, ciljajući slabe tačke Izraela. Iran lansira rakete većeg dometa i sofisticiranije rakete sa širim dometom, dublje u svoje područje operacija. Takođe bolje planira svoje napade“, naveo je Gazi.
On se pozvao i na statističke podatke. Izraelska vojska ranije je tvrdila da je stopa presretanja tokom dvanaestodnevnog sukoba sa Iranom iznosila 95%. Međutim, nakon prekida vatre, ta procena je revidirana na 86%. Prema novijim podacima, od početka sadašnjeg sukoba 28. februara, stopa presretanja pala je ispod 60%.
Dodatno, pojavili su se navodi da je Iran koristio napredne tipove naoružanja, uključujući hipersonične rakete. Ovi projektili, prema opisima, ulaze u atmosferu velikom brzinom, višestruko većom od brzine zvuka, i poseduju bojeve glave koje se tokom leta razdvajaju na više delova.
Pored toga, pominje se upotreba kasetne municije i takozvanih „kiša“ raketa, koje su, prema tvrdnjama analitičara, dodatno otežale rad protivraketnih sistema i doprinele uspešnom probijanju odbrane.
U takvim okolnostima, ranije tvrdnje o efikasnosti sistema od 95% dovedene su u pitanje. Analitičari smatraju da se Iran ne samo prilagodio postojećem sistemu, već je razvio pristup koji omogućava njegovo zaobilaženje u određenim uslovima.
Ovi događaji otvorili su šira pitanja o pouzdanosti savremenih sistema protivvazdušne odbrane koji su razvijeni uz učešće Sjedinjenih Država. Postavlja se pitanje koliko su takvi sistemi spremni da odgovore na nove vrste pretnji i tehnologija koje se pojavljuju.
Istovremeno, ukazuje se na moguće posledice po dalji tok sukoba na Bliskom istoku. Ukoliko jedna strana uspe da stekne taktičku prednost kroz prilagođavanje i inovacije, to može uticati na strategiju druge strane i dovesti do daljih promena na terenu.
Dok izraelsko rukovodstvo najavljuje odgovor, Iran nastavlja da unapređuje svoje metode delovanja. Analitičari zaključuju da ovaj incident ne predstavlja samo pojedinačan događaj, već signal šire promene u načinu vođenja savremenih sukoba i upotrebi naprednih tehnologija.
